In opdracht van VLAIO voerde IDEA Consult de benchmarkstudie uit over de inzet van bijpascontracten in de buurlanden, evenals in Denemarken, Oostenrijk, het Verenigd Koninkrijk en door de Europese Commissie. Deze benchmarkstudie bijpascontracten past in de context van de Pilootoproep Transitiecontract Klimaatsprong 2024 waarmee Vlaanderen bedrijven wil ondersteunen om investeringen te bevorderen in klimaattechnologieën zoals elektrische boilers en warmtepompen van industriële schaal. Samen met de evaluatie van de Pilootoproep biedt de studie een basis voor de verdere uitwerking van beleidsadvies voor de Vlaamse Regering.

De uitdaging

Het doel van de benchmarkstudie was een inzicht te verstrekken in de relevante kenmerken, processen en ervaringen van de bestaande bijpascontracten in een selectie van landen met het oog op de verdere uitrol van de Vlaamse industriële energie- en klimaattransitie. Bijpascontracten zijn marktconforme subsidie-instrumenten die relatief recentelijk gebruikt worden om bedrijven te ondersteunen bij de transitie naar klimaatneutrale productie via de inzet van innovatieve technologieën. Via bijpascontracten neemt de overheid een deel van het projectrisico over door een subsidie aan te bieden op een marktconforme manier. Hierdoor wordt de kans verhoogd dat bedrijven sneller CO₂-besparende technologieën gaan implementeren, en de transitie naar klimaatneutraliteit wordt bevorderd. Echter een doeltreffende implementatie vergt een goed inzicht in tal van parameters en mogelijkheden van bijpascontracten.

Aanpak & resultaten

De benchmarkstudie maakte een selectie van voor Vlaanderen relevante bijpascontracten in het buitenland met nadruk op CfD’s en CCfD’s (Carbon Contracts for Difference) en op de toepasbaarheid voor energie-intensieve industrieën zoals ijzer en staal, chemie en raffinaderijen. Cruciale parameters van bijpascontracten werden geïdentificeerd zoals contractduur, maximaal steunbedrag, financiering, prijszetting, toelatingscriteria, technologieën, biedprocedures, rapportage-eisen, terugvorderingsmechanismen. Ook de bredere beleidscontext werd belicht evenals de obstakels en oplossingen. Voor elk benchmarkland werd de potentiële overdraagbaarheid naar Vlaanderen besproken met lessen en aandachtspunten. Voor elk van de programmaparameters werd via een matrixanalyse een vergelijking tussen de programma’s gemaakt met identificatie van de belangrijkste verschilpunten en overeenkomsten. De studie sluit af met een overzicht van de voornaamste lessen en inzichten. De kenmerken en data van de geselecteerde programma’s werden geanalyseerd zoals ze zich voordeden voor einde mei 2025.

Het studierapport kan via de VLAIO website afgehaald worden: Studierapport: Hoe zetten onze buurlanden bijpascontracten in? | VLAIO