Duurzaamheid is al jaren een vaste pijler in het Vlaamse toerismebeleid. Tegelijk zorgen veranderende  Europese wetgevende kaders (o.a. de Green Claims Directive en CSRD) ervoor dat logies de komende jaren steeds meer verplicht worden om hun duurzaamheidsinspanningen te onderbouwen met correcte data, transparante rapportering en betrouwbare communicatie. Labels kunnen daarbij een cruciale houvast bieden.

In Vlaanderen ligt de focus van Toerisme Vlaanderen vandaag voornamelijk op het Green Key-label. Dat leverde al belangrijke resultaten op, maar de sector botst in de praktijk ook op uitdagingen. Administratieve complexiteit, kosten en versnipperde ondersteuning zorgen ervoor dat de adoptiegraad nog beperkt blijft, zeker bij kleinere logies.

In dat spanningsveld groeit de verwachting dat Toerisme Vlaanderen een meer uniform en richtinggevend kader aanreikt dat zorgt voor duidelijkheid en consistentie, zonder dat lokaal eigenaarschap en bestaande initiatieven verloren mogen gaan. De nood aan zo’n herkenbaar en werkbaar kader wordt breed gedeeld, maar hoe dat er precies moet uitzien, vroeg om een diepere analyse van het huidige landschap en toekomstige evoluties.

IDEA Consult voerde daarom, in opdracht van Toerisme Vlaanderen, een onderzoek uit naar een toekomstgerichte en gedragen visie op duurzaamheidscertificering, met specifieke focus op de Vlaamse logiessector. Het doel was hierbij niet om één label te promoten, maar om een objectieve basis te bieden voor beleidskeuzes die juridisch robuust, operationeel haalbaar en strategisch coherent zijn binnen de Vlaamse context.

We startten dit onderzoek met een analyse van het belang en de functies van certificering, aangevuld met internationale referentiekaders zoals de impactdomeinen van de Global Sustainable Tourism Council (GSTC). Daarnaast brachten we de internationale en Vlaamse kansen en drempels in kaart. In een volgende stap analyseerden we  hoe certificering vandaag in Vlaanderen wordt georganiseerd en ondersteund.

Parallel hieraan voerden we een internationale benchmark uit van relevante duurzaamheidslabels in toerisme. We screenden elk label op inhoudelijke dekking (GSTC), audit- en verificatiemethodes, koststructuur, schaalbaarheid voor kleine logies en beschikbare ondersteunings- en monitoringinstrumenten. Ook onderzochten we hoe andere landen certificering beleidsmatig organiseren, variërend van gecentraliseerde systemen tot paraplumodellen met erkende labels binnen één kader.

Een essentieel onderdeel van het onderzoek was de EU-wetgevingsscan, waarin we evoluerende regelgeving rond duurzaamheidsclaims en rapportering vertaalden naar implicaties voor de logiessector en certificeringssystemen. We toetsten de labels uit de benchmark vervolgens aan deze Europese kaders, met bijzondere aandacht voor transparantie, derdepartijverificatie en datamonitoring. Tot slot verdiepten we de analyse via acht diepte-interviews met certificeerders, auditors, provinciale toeristische organisaties en stedelijke diensten,  logiesuitbaters en internationale praktijkvoorbeelden.

Op basis van deze gecombineerde onderzoeksstappen werkten we verschillende strategische ontwikkelrichtingen uit. Daarbij benaderden we duurzaamheidscertificering expliciet als beleidsinstrument binnen het bredere transitieverhaal van Reizen naar Morgen, en niet als een louter technisch labelvraagstuk.