Voor culturele organisaties is het niet langer voldoende om alleen online aanwezig te zijn – vindbaarheid is waar het om draait. Dat is de belangrijkste boodschap van een grootschalig nieuw onderzoek in opdracht van de Europese Commissie, waaraan IDEA Consult onze expertise op het gebied van podiumkunsten en mechanismen voor toegang tot cultuur heeft bijgedragen – en zo heeft bijgedragen aan het vormgeven van de toekomst van de Europese culturele diversiteit online.

De uitdaging

Digitale platforms hebben meer culturele inhoud beschikbaar gemaakt dan ooit tevoren – maar beschikbaarheid alleen is geen garantie voor zichtbaarheid. In opdracht van de Europese Commissie, in het kader van het EU-werkplan voor cultuur 2023–2026 en onder leiding van Panteia, onderzoekt deze studie hoe Europese culturele werken daadwerkelijk online worden ontdekt. De uitdaging: algoritmen, curatiepraktijken en taalsilo’s geven vaak de voorkeur aan mainstream, niet-EU-content, waardoor de rijke taalkundige en culturele diversiteit van Europa ondervertegenwoordigd blijft. IDEA Consult heeft bijgedragen aan de Studie naar de vindbaarheid van diverse Europese culturele content in de digitale omgeving via twee werkstromen: een diepgaande analyse van de podiumkunsten en onderzoek naar mechanismen voor toegang tot cultuur in verschillende EU-lidstaten.

Aanpak & resultaten

Aan de hand van onderzoek, interviews en casestudy’s heeft IDEA Consult onderzocht hoe de podiumkunsten zich verhouden tot digitale ontdekkingskanalen. We hebben vastgesteld dat streaming en datagestuurde publieksontwikkeling weliswaar nieuwe kansen bieden, maar dat er nog steeds structurele belemmeringen bestaan: ongelijke digitalisering, geringe bekendheid met digitale hulpmiddelen, complex rechtenbeheer en een gebrek aan middelen voor kleinere organisaties. Onze analyse van culturele vouchersystemen toonde aan dat het beschikbaar stellen van content niet automatisch betekent dat deze ook wordt ontdekt; proactieve curatie en een op ontdekking gericht ontwerp zijn essentieel om een jong publiek naar diverse Europese werken te leiden.

Uit het onderzoek blijkt dat Europese culturele content vaak moeite heeft om online en over de grenzen heen ontdekt te worden. Hoewel nationale werken het goed doen op de binnenlandse markten, blijft de grensoverschrijdende verspreiding binnen de EU zwak. Algoritmische aanbevelingssystemen geven vaak de voorkeur aan mainstream, niet-Europese content, en taalbarrières – in combinatie met beperkte vertalingen – beperken het aanbod voor het publiek nog verder. De snelle opkomst van door AI gegenereerde content zorgt voor extra druk en dreigt door mensen gecreëerde Europese werken te verdringen.

De studie biedt duidelijke wegen vooruit. Voor culturele organisaties is het essentieel om te investeren in digitale vaardigheden, de kwaliteit van metadata en grensoverschrijdende partnerschappen. Voor beleidsmakers omvatten de aanbevelingen het versterken van de transparantie rond algoritmische curatie, het ondersteunen van vertaling en lokalisatie, en het opbouwen van capaciteit voor kleinere spelers om te concurreren in platformgedreven markten. Bovenal moet vindbaarheid een bewust ontwerpprincipe worden – en geen bijzaak.

Op 20 april 2026 woonde IDEA Consult de conferentie over de vindbaarheid van diverse Europese culturele inhoud in de digitale omgeving in Brussel bij, waar de bevindingen van de studie werden besproken met beleidsmakers, platforms, rechthebbenden en onderzoekers. De studie ondersteunt rechtstreeks het Culture Compass for Europe, het nieuwe strategische kader voor cultuur van de Commissie, en levert bewijs over hoe Europese culturele werken online beter zichtbaar en toegankelijker kunnen worden gemaakt.

Lees de volledige studie via het EU-publicatieportaal: https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/34da2669-32b4-11f1-be39-01aa75ed71a1/language-en