Wat is de stand van zaken van het EFRO Vlaanderen programma? Zijn er nog mogelijkheden om projecten in te dienen?

Bart: Wat het EFRO Vlaanderen programma (https://www.efro-projecten.be/nl/ — toevoegen in artikel) betreft, zijn al 239 projecten goedgekeurd en is het overgrote deel van de voorziene middelen uit het EFRO fonds toegewezen. Met zo’n 230 miljoen euro toegekend aan de projecten, is 90% van de voorziene financiering besteed. Momenteel lopen de laatste oproepen binnen de GTI’s (Geïntegreerde Territoriale Investering) Kempen, Limburg en West-Vlaanderen. Voor projecten binnen deze GTI’s is gezamenlijk nog zo’n 30 miljoen euro beschikbaar. We verwachten dat tegen juni 2026 alle beschikbare EFRO middelen toegekend zullen zijn.

Tot dusver kan het EFRO Vlaanderen programma terugblikken op heel tastbare projectresultaten. Denk aan de aankoop en uitbreiding van onderzoeksinfrastructuur in onze Vlaamse onderwijsinstellingen. Maar liefst 70 miljoen euro werd al geïnvesteerd, met het oog op de ontwikkeling van toepassingen die dicht bij marktvalorisatie staan. EFRO Vlaanderen heeft op dat vlak een echte toegevoegde waarde ten opzichte van andere financieringsinstrumenten, zowel op Europees als Vlaams niveau. Dit geeft onze Vlaamse innovatie agenda een absolute boost.

Na universiteiten en hogescholen zijn de steden en gemeenten de tweede grootste groep van begunstigden. Dankzij EFRO werden bijna 100 projecten van lokale besturen ondersteund. Zo konden steden en gemeenten forse stappen zetten om hun ambities op het vlak van digitalisering waar te maken of in te zetten op een energiezuiniger lokaal patrimonium, om slechts twee voorbeelden te noemen.

Ondertussen wordt de toekomst van het cohesiebeleid voorbereid. De Europese Commissie lanceerde deze zomer haar voorstellen voor een nieuw Meerjarig Financieel Kader 2028-2034. Wat zijn uw verwachtingen hieromtrent?

Bart: het is nog vroeg in het proces, maar de toekomst oogt momenteel onzeker. Dat heeft veel te maken met een nieuwe budgettaire architectuur die de Europese Commissie heeft voorgesteld. In de ontwerpverordening die voorligt, is er geen gegarandeerd EFRO beleid en budget voor de meer ontwikkelde regio’s zoals Vlaanderen.Mocht EFRO wegvallen zou dat een stevige aderlating zijn voor de specifieke doelgroepen die ik daarnet noemde: de onderwijsinstellingen en de steden en gemeenten. We komen dus op een andere manier aan de start dan in vorige programmacycli het geval was. Bovendien heeft de Europese Commissie in haar voorstel ‘Regionale en Nationale Partnerschapsplannen’ geïntroduceerd. Het Europees financieel kader gaat uit van financiële ‘lidstaatenveloppes’, op basis van één plan per lidstaat. Dat is een nieuw gegeven en geen evidentie in een Belgische context waarbinnen de gewesten een autonome rol spelen bij de implementatie van veel EU fondsen en programma’s, zoals EFRO Vlaanderen. Tot slot, vraagt de Europese Commissie ook meer aandacht voor monitoring en impactmeting op project- en programmaniveau.

Verwacht u grote wijzigingen in de INTERREG programma’s?

Bart: Europa blijft samenwerking over de regiogrenzen aanmoedigen via INTERREG. Vlaanderen is in zes INTERREG programma’s betrokken. We nemen ze mee in onze globale evaluatie van de lopende periode. Voldoen alle programma’s aan de gewenste ambities en doestellingen op Vlaams niveau? Sluiten de strategische doelstellingen die elk programma vooropstelt voldoende aan op het Vlaams beleidskader? We houden het vizier open wat de geografische indelingen van de programma’s betreft. Nog meer samenwerking met Nederland is dé prioriteit.

En wat gaat er veranderen in het beheer van EFRO Vlaanderen?

Bart: Binnen EFRO Vlaanderen hebben we goede ervaringen met een systeem van vooraanmelding van projecten. Het zorgt ervoor dat kansrijke projecten sneller richting goedkeuring kunnen werken en minder mature projecten meer tijd kunnen nemen voor verdere uitwerking. Die goede praktijk nemen we mee naar de volgende periode.

In de huidige programmaperiode ging de eerste projectoproep gepaard met een stevige financiële toezegging. Hiermee nam EFRO Vlaanderen een vliegende start, ook dat herhalen we graag in de toekomst.

In de beleidsnota Economie, wetenschap, innovatie en industrie van minister Diependaele wordt voorzien om in het nieuwe EFRO-programma na 2027 de financiering van Limburg als transitieregio verder te zetten, net zoals de Geïntegreerde Territoriale Investeringen (GTI) voor West-Vlaanderen, Kempen en Stedelijke Ontwikkeling Antwerpen en Gent maar ook met een nieuwe GTI voor de Denderstreek.

Tot slot, welk advies kan u toekomstige projectpromotoren en projectpartners geven?

We gaan een fase in waarin het ene programma wordt afgesloten, en het andere nog volop wordt voorbereid. Voor de partners op het terrein betekent dat een periode waarin geen projectoproepen worden gelanceerd. Wat niet wil zeggen dat promotoren en partners de benen moeten stil houden. Het is een uitgelezen periode om projectideeën te laten rijpen en partnerschappen te vormen zodat we met sterke projecten de nieuwe periode kunnen opstarten.

Lees meer over de EFRO projecten

Vragen rond subsidies?

IDEA Consult is een vaste waarde in het subsidielandschap in het algemeen en de Europese fondsen en programma’s in het bijzonder. We adviseren en evalueren verschillende EU-programma’s. Daarnaast zijn we actief op het projectniveau in projectontwikkeling, projectmanagement en coaching van promotoren. We combineren  in-house expertise op het inhoudelijke thema van je project met onze projectmanagement skills en maken zo het verschil voor projectpartners, van de voorbereiding van de projectaanvraag tot de succesvolle uitvoering van een Europees project. Wil je meer weten over hoe IDEA Consult jou kan begeleiden of ontzorgen? Neem vrijblijvend contact met het subsidieteam: subsidies@ideaconsult.be.